Cách tính công suất máy phát điện 3 pha: kVA, kW và dòng điện

Biết đúng cách tính công suất máy phát điện 3 pha giúp nhà thầu điện và kỹ thuật nhà xưởng tránh hai cái giá đắt: chọn thiếu thì sập nguồn, động cơ không kéo nổi; chọn thừa thì tốn tiền thuê và tốn dầu chạy non tải. Bài này giải thích kVA khác kW ở đâu, công thức tính dòng điện, cách ước tính từng bước bằng một ví dụ giả định, và những chỗ máy móc dễ làm anh chị tính sai. Đọc xong, anh chị tự ước tính được mức máy cần thuê trước khi gọi.

Máy phát điện 500 kVA đặt dự phòng dài hạn tại công trình

Máy phát điện 500 kVA đặt dự phòng dài hạn tại công trình.

kVA khác kW thế nào: vì sao tính nhầm là chọn nhầm máy

Hiểu hai đơn vị này thì anh chị đọc được nhãn máy và bảng thiết bị mà không bị lệch cỡ máy. Nhầm kVA với kW dễ làm chọn thiếu máy.

  • kW là công suất thực: phần điện biến thành việc làm được, như quay động cơ, thắp đèn, làm lạnh. → Bảng thiết bị của anh chị thường ghi bằng kW.
  • kVA là công suất biểu kiến: tổng điện máy phải cấp, gồm cả phần không thành công thực. → Máy phát được gọi tên và cho thuê theo kVA.
  • cosφ (hệ số công suất) là tỉ lệ giữa hai đại lượng trên. Máy phát thường ghi cosφ 0,8. → Cứ 1 kVA máy chỉ cho ra 0,8 kW làm việc.
kVA = kW ÷ 0,8. Tải 120 kW thì máy phải có ít nhất 150 kVA, chưa tính dự phòng.

→ Nghĩa là gì cho anh chị: lấy tổng kW trên bảng thiết bị rồi chia 0,8 mới ra kVA cần tìm. Thấy máy “120 kW” mà tưởng là 120 kVA thì dễ chọn thiếu máy.

Công thức 3 pha và dòng điện: biết máy chịu được bao nhiêu ampe

Công thức giúp kỹ thuật kiểm tra aptomat, tiết diện cáp và dòng tải có hợp với máy hay không, thay vì đoán. Ở Việt Nam, điện 3 pha có điện áp dây 380 V, điện áp pha 220 V, tần số 50 Hz.

  • S (kVA) = √3 × U × I ÷ 1000
  • P (kW) = S × cosφ
  • I (A) = P (kW) × 1000 ÷ (√3 × U × cosφ)

Trong đó U là điện áp dây 380 V, I là dòng điện mỗi pha, √3 xấp xỉ 1,732.

Có một con số quy đổi nhanh đáng nhớ: ở 380 V, 1 kVA ứng với khoảng 1,52 A (vì 1000 ÷ (1,732 × 380) = 1,519). → Nghĩa là gì cho anh chị: biết kVA của máy là nhẩm ra dòng định mức, biết dòng tải đo được là nhẩm ra tải đang chiếm bao nhiêu kVA, không cần bấm máy tính dài.

Cách tính từng bước, kèm ví dụ giả định

Ví dụ có số cụ thể giúp anh chị làm theo cho bảng thiết bị của mình. Các số dưới đây là số giả định để minh hoạ, không phải của khách hàng nào.

Giả sử các thiết bị chạy cùng lúc cộng lại được 120 kW.

  1. Đổi sang kVA: 120 ÷ 0,8 = 150 kVA.
  2. Cộng dự phòng 25%: 150 × 1,25 = 187,5 kVA.
  3. Chọn mức máy kế trên: trong dải 10 · 20 · 30 · 40 · 50 · 80 · 100 · 150 · 200 · 250 · 300 · 350 · 400 · 450 · 500 · 600 · 700 kVA, mức kế trên 187,5 là 200 kVA.
  4. Kiểm tra dòng điện: tải 150 kVA ứng với 150.000 ÷ (1,732 × 380) ≈ 228 A. Máy 200 kVA có dòng định mức khoảng 304 A.

→ Nghĩa là gì cho anh chị: dòng tải 228 A thấp hơn dòng định mức 304 A của máy 200 kVA. Nếu kết quả dòng tải sát hoặc vượt dòng định mức máy, anh chị phải chọn lên mức cao hơn.

Anh chị chỉ cần ước tính nhanh, không muốn bấm từng phép? Công cụ “Tính thử ngay” nằm trong cẩm nang thuê máy phát điện. Bài này đi sâu vào lý do đằng sau các con số để anh chị tự kiểm tra kết quả.

Tủ đấu nối trên thân máy phát điện, aptomat với ba sợi cáp bọc băng đỏ, vàng, xanh theo từng pha

Tủ đấu nối trên thân máy phát: aptomat và ba sợi cáp đánh dấu theo từng pha.

Tải động cơ và máy nén: lúc khởi động mới là lúc máy chịu nặng nhất

Phần này cứu anh chị khỏi tình huống rất hay gặp: tính kVA theo tải chạy ổn định thì đủ, nhưng bấm nút khởi động động cơ là máy phát tụt tải hoặc ngắt.

Động cơ và máy nén khi khởi động trực tiếp thường hút dòng gấp khoảng 5–7 lần dòng chạy.

→ Nghĩa là gì cho anh chị: nếu nhà xưởng có nhiều động cơ hoặc máy nén lớn, đừng chỉ cộng kW chạy ổn định. Việc nên làm:

  • Giảm dòng khởi động bằng sao–tam giác, khởi động mềm hoặc biến tần. → Máy phát không phải gồng chịu cú giật điện.

Hệ có động cơ hoặc máy nén thì nên báo kỹ thuật khi chọn máy.

Tải lệch pha và công suất liên tục hay dự phòng: hai chỗ dễ bị bỏ sót

Hai chi tiết này dễ bị bỏ sót dù tổng kVA đã tính đúng.

Tải lệch pha

Điện 3 pha chỉ cân bằng khi ba pha gánh gần bằng nhau. Nhiều công trình có thêm đèn, ổ cắm, máy 1 pha đấu dồn vào một pha. → Nghĩa là gì cho anh chị: khi đấu nối, nên chia các tải 1 pha đều ra ba pha.

Công suất liên tục hay dự phòng

Nhãn máy phát có thể ghi công suất chạy liên tục hoặc công suất dự phòng, hai mức này khác nhau. → Nghĩa là gì cho anh chị: công trình cần chạy nhiều giờ liền nên hỏi rõ nhà cung cấp con số kVA đang nói là loại nào, rồi đối chiếu với tải thực tế của mình.

Máy phát điện công suất lớn của Dương Phát tại nơi đặt máy

Máy phát điện công suất lớn tại nơi đặt máy.

Khi nào nên nhờ kỹ thuật khảo sát

Nhờ khảo sát đúng lúc giúp chọn đúng máy ngay từ đầu. Công thức trong bài đủ cho ước tính ban đầu. Anh chị nên gọi kỹ thuật khi gặp một trong các trường hợp sau:

  • Có nhiều động cơ lớn, máy nén hoặc tải khởi động nặng. → Kỹ thuật tính dòng khởi động và đề xuất mức máy kèm cách khởi động hợp lý.
  • Tải thay đổi mạnh theo giờ, hoặc chưa rõ thiết bị nào chạy cùng lúc. → Kỹ thuật cùng anh chị rà danh sách thiết bị để không tính thừa, không tính thiếu.
  • Cần công suất lớn hơn 700 kVA, ví dụ 1000 kVA. → Mức này Dương Phát báo giá theo khảo sát.

Anh chị có thể xem đầy đủ các mức máy từ 10 đến 700 kVA ở trang thiết bị máy phát điện. Một công trình thực tế dùng mức này có trong bài một công trình cấp điện 250 kVA. Tổng quan dịch vụ nằm ở trang cho thuê máy phát điện, còn chi phí tham khảo thì anh chị xem bảng giá cho thuê máy phát điện.

Gửi danh sách thiết bị cho kỹ thuật Dương Phát: có kW từng thiết bị, loại nào là động cơ, loại nào chạy cùng lúc là đủ để chốt mức máy.

Câu hỏi thường gặp

Ba câu anh chị hay hỏi khi tính công suất, trả lời ngắn để áp dụng ngay.

Máy phát ghi 150 kVA thì chạy được tải bao nhiêu kW?

Với cosφ 0,8, máy 150 kVA cho ra khoảng 120 kW (150 × 0,8). Tải thực tế nên thấp hơn mức này để còn chỗ dự phòng.

Vì sao phải cộng thêm 25% dự phòng?

Để máy không chạy sát giới hạn khi tải tăng lên hoặc có thiết bị bật thêm. Công trình có động cơ hoặc máy nén nên báo kỹ thuật để tính riêng.

Tôi chưa rõ tải của mình, có tính được không?

Được. Anh chị gửi danh sách thiết bị và công suất ghi trên nhãn, kỹ thuật Dương Phát giúp cộng tải chạy cùng lúc và đề xuất mức máy phù hợp.

Bài viết liên quan
All in one
Nhóm Zalo CSKHZalo